Scheepstypen: een verklarende lijst

Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelden schepen uiteraard een grote rol. Vandaar dat ze ook regelmatig voorbij komen tijdens afleveringen van de podcast, zoals aflevering 10 over de jacht op de Bismarck of aflevering 18 over de Britse aanval op de Italiaanse vloot in Taranto.

Maar het ene schip is het andere niet. Je hebt vliegdekschepen, kruisers, torpedobootjagers en noem maar op. Maar wat is nu precies een torpedobootjager? Waaraan moet een kruiser voldoen om als zodanig bekend te staan? Natuurlijk is het niet eenvoudig om deze vragen te beantwoorden. Per land kon het zomaar verschillen welk type schip waar aan moest voldoen. Gelukkig is er in 1930 bij het opstellen van het Verdrag van Londen geprobeerd dergelijke voorwaarden te stellen en dat zijn dan ook degene die ik aanhoud in dit artikel.

Een belangrijk onderdeel van de richtlijn is de zogeheten tonnenmaat of tonnage. Dit is in deze context het gewicht van het schip met inhoud. Volgens de natuurkunde is het gewicht van het schip gelijk aan het gewicht van het water dat het schip verplaatst.

Slagschip

Het Duitse slagschip Bismarck was 50.300 ton zwaar en beschikte over 8 kanonnen van 15 inch (380 mm).

Het grootste schip van een vloot tijdens de Tweede Wereldoorlog was het slagschip. Hoewel het vliegdekschip al in gebruik was genomen, werd het slagschip door de meeste mogendheden gezien als het belangrijkste schip in de vloot. Een slagschip is zo’n 35.000 tot 72.000 ton zwaar en beschikt als hoofdbewapening over kanonnen met een kaliber groter dan 14 inch (355 mm), wat in de praktijk op kon lopen tot 18,1 inch (406 mm).

Slagkruiser

De Britse slagkruiser HMS Hood was 46.680 ton zwaar en beschikte over 4 kanonnen van 15 inch (380 mm). Het was tevens de grootste slagkruiser ter wereld.

De slagkruiser houdt het midden tussen een zware kruiser en een slagschip. Qua gewicht deden ze niet veel onder voor slagschepen, maar hun bepantsering en bewapening was vaak van een lichter type. Het gewicht varieerde van ongeveer 38.000 ton tot ongeveer 46.000 ton. De functie van een slagkruiser was vooral om het op te nemen tegen zware kruisers van de vijand.

Zware kruiser

De Franse zware kruiser Algérie was 13.641 ton zwaar en beschikte over 8 kanonnen van 8 inch (203mm).

Na het slagschip waren de zware kruisers de grootste schepen in de vloot van de grote mogendheden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Volgens het Verdrag van Londen waren ze zwaarder dan 1.850 ton en beschikten ze over geschut dat groter was dan 6,1 inch (155mm). De zware kruiser had als taak om het op te nemen tegen andere kruisers en kleinere schepen.

Lichte kruiser

De Japanse lichte kruiser Sendai was 5.195 ton zwaar en beschikte over 7 kanonnen van 5,5 inch (140mm).

De lichte kruiser onderscheidt zich door het kaliber van haar geschut van haar zwaardere variant. Net als de zware kruiser waren ze zwaarder dan 1.850 ton, maar in plaats daarvan hadden ze geschut dat niet groter was dan 6,1 inch (155mm). Lichte kruisers waren veelzijdige scheepstypen, die onder meer werden ingezet als verkenners, escorte voor konvooien en/of als vlaggenschip voor een eskader torpedobootjagers.

 Torpedobootjager

De Nederlandse torpedobootjager Hr. Ms. Witte de With was 1.680 ton zwaar en beschikte over 4 kanonnen van 4,7 inch (120mm).

De torpedobootjager was binnen de meeste vloten het kleinste oppervlakteschip dat zelfstandig kon optreden. Het werd vooral ingezet voor de bescherming van konvooien en het bestrijden van onderzeeboten. Volgens het Verdrag van Londen wogen ze niet meer dan 1.850 ton en hadden ze geen kanonnen die groter waren dan 5,1 inch (130mm).

Torpedoboot

De Duitse S-boot (afkorting van Schnellboot) woog maximaal 100 ton en was bewapend met torpedo’s en twee 20 mm snelvuurkanonnen.

De torpedoboten waren snelle aanvalsschepen die vooral werden ingezet voor het patrouilleren van de kust. Ook werden ze gebruikt tijdens zogenaamde ‘hit and run’ aanvallen, waarbij ze een groter schip naderden, snel haar torpedo’s afschoot en daarna weer verdween, daarbij gebruikmakend van haar hogere maximum snelheid en betere wendbaarheid. Een torpedoboot woog tussen de 20 en 100 ton en was uitgerust met snelvuurkanonnen en torpedo’s.

Een gedachte over “Scheepstypen: een verklarende lijst

  1. Pingback: 25. De Slag om Nederlands-Indië #2: De Slag in de Javazee – Tweede Wereldoorlog Podcast

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s